Qurana edilən yanlış dəyərləndirmələrə Quran cavab verir: Quranın üslubunu başa düşməmək

Qurandakı hər ayə Allahın sonsuz hikmətinin bir təcəllisi olduğu üçün ehtiva etdiyi hər mövzu, mümkün qədər ən dərin və ən mükəmməl şəkildə təsvir edilir. Bəzi yerlərdə bir mövzu ən ətraflı və təfərrüatlı şəkildə izah edilmiş, bəzi yerlərdə isə ən aydın, qısa və sadə izahatdan istifadə edilmişdir. Məsələn, bəzi ayələrdə möminlərin, mələklərin və ya başqa üçüncü şəxslərin çatdırılan sözləri və ya duaları bəzən hər hansı bir girişdən istifadə edilmədən birbaşa verilir. İman edənlər də bu sözlərin çatdırılmasındakı hikməti görər və başa düşərlər.

Necə ki, Qurandakı bu üslub bəzi ağlını işlətməyən kəslərin başa düşməkdə çətinlik çəkdikləri bir üslubdur. Quran Allahın sözü olduğuna görə onda başqalarının sözlərinin yer almasını öz aləmlərində ziddiyyətli bir vəziyyət olduğunu fikirləşirlər. Halbuki, bütün bu sözlər möminlər üçün bir dərs, nümunə və ibrət xüsusiyyəti daşıyar. Quranda mövcud olan bu ifadələri xəbər verən Allahdır. Bu səbəbdən hamısı Allahın sözüdür.

Məsələn, Quranın ilk surəsi olan Fatihə surəsinin son dörd ayəsi möminlərin duasıdır. Ayələr belədir:

Beləliklə, Allah möminlərin edə biləcəkləri ən gözəl duanı birbaşa Quranın əvvəlində xəbər vermişdir. Bu duanın əvvəlində, “aşağıdakı kimi dua edin” şəklində və ya buna bənzər bir giriş yer almaz, çünki vəziyyət olduqca aydındır. Oxşar bir başqa nümunə Bəqərə surəsinin son ayəsindəki möminlərin duasıdır. Ayədə möminlərin Allaha belə dua etdikləri xəbər verilir:

Allah hər kəsi yalnız onun qüvvəsi çatdığı qədər mükəlləf edər. Hər kəsin qazandığı xeyir yalnız onun özünə, qazandığı şərti də yalnız öz əleyhinədir.

Ağıl sahibi hər insan bu ayələrdə Allahın möminlər üçün nümunə verdiyi bir dua forması bəyan etdiyini asanlıqla görər və başa düşər, ona görə də dua edər. Ağlını işlətməyən isə bu incəliyi görə bilməz və asanlıqla şeytanın təlqinlərinə tabe olmuş olar.