Rəhbərə qayıt
AZTRENDEFRESNLRUITSQBSROKYDA

İmanı tez anlamaq: Yaradılanlar üzərində düşünmək insana necə fayda verər?

Mündəricat
  1. Möminlərin təvazökarlığı necə olur?
  2. Boş və faydasız şeylərdən uzaqlaşmaq necə olur? Nələr “boş və faydasız”dır?
  3. Qurandakı təmizlik anlayışı necədir?
  4. Quranda mənəvi təmizlikdən də bəhs edilirmi?
  5. Quranda qısqanclığın yeri nədir?
  6. Quranda “istehza” ilə bağlı bildirilənlər nələrdir?
  7. İnsanlara çirkin ləqəblər qoşmağın Qurandakı yeri nədir?
  8. Quranda dedi-qodunun yeri nədir?
  9. Hər hansı bir məsələdə ümidsizliyə qapılmaq niyə doğru bir davranış deyil?
  10. Quranda emosionallığın yeri varmı?
  11. Quranda ixlas və səmimiyyət anlayışı necədir?
  12. Möminlər hadisələr qarşısında kədərlənirlərmi?
  13. Möminlər qəzəblənirlərmi?
  14. Möminlər səhv edirlərmi?
  15. Quranda möminlərə əmr edilən ədalət anlayışı necədir?
  16. Allahı anmaq necə olur?
  17. Qiyamət günü Quranda necə təsvir olunur?
  18. Qiyamət günü inkar edənlərin vəziyyəti necə olacaq?
  19. Möminlər sayca çoxdurlarmı?
  20. Axirətdə möminləri necə qarşılama gözləyir?
  21. İnkarçılar din günü necə tanınacaqlar?
  22. Xəstəlik və çətinlik anında möminin davranışı necə olur?
  23. Möminlərin gördükləri işlərdə bir-birləri ilə məsləhətləşmələrinin faydaları nələrdir?
  24. Quranda bəhs edilən hekayələrin izah edilmə səbəbləri nələrdir?
  25. Keçmişdəki qövmlər necə həlak edilmişlər?
  26. Kimlərə öyüd-nəsihət verilər?
  27. Öyüd-nəsihətə ən yaxşı cavab necə verilər?
  28. İnfaq nə deməkdir?
  29. İnfaq edərkən ən gözə rəftar necə olmalıdır? İnfaq necə edilir?
  30. Hərisliklə mal yığmağın və ya xəsislik etməyin Allah qatında qarşılığı nədir?
  31. Zənginliyin axirətdə hər hansı faydası olacaqmı?
  32. Nəfsini müdafiə etməmək necə olur?
  33. Dünya həyatına necə qapılmamaq olar?
  34. Bu dünya həyatına razı olanların vəziyyəti necə olacaqdır?
  35. İnsan həyatını tamamilə Allah üçün yaşaya bilərmi?
  36. Nə üçün insan özünü yetərli görməməlidir?
  37. Dində məcburiyyət varmı?
  38. Xeyirlərdə yarışmaq nə deməkdir?
  39. Mömin nələrə səbir edir?
  40. İnkarçılara da bu dünyada mal-mülk verilməsinin hikməti nədir?
  41. İnkar edənlər etdiklərinə görə nə üçün dərhal cəzalandırılmırlar?
  42. İnkarçıların dünyada uğradıqları son necədir?
  43. Cəhənnəmə kimlər girəcək?
  44. Cəhənnəmdəki peşmanlığın faydası varmı?
  45. Cəhənnəmdə oddan başqa əzablar varmı?
  46. Cəhənnəmdə inkarçılara yemək və içki olaraq nə veriləcəkdir?
  47. Cəhənnəm dərəcə-dərəcədirmi?
  48. Cəhənnəm və cənnət əhli bir-birlərini görəcəklərmi?
  49. Cənnətdə necə həyat olacaq?
  50. Cənnətdəki mənəvi mühit necə olacaq?
  51. Nəfsini ilahiləşdirmək necə olur?
  52. Şeytan insanı azdırmaq üçün daim fəaliyyət göstərirmi?
  53. Qəlbimdən keçirdiyim hər şey Allah qatında məlumdurmu?
  54. İnsanın qəlbinin təmiz olması və insanlara qarşı xeyirxah olması cənnətə girməsi üçün kifayətdirmi?
  55. Allaha hicrət etmək necə olur?
  56. Quranda “ataların dini” ifadəsi ilə nə nəzərdə tutulur?
  57. İslamda qadın və kişi bərabərdirmi?
  58. Qulağı və gözü möhürlənmiş şəxs necə olur?
  59. Quranda “fitnə-fəsad”dan nəzərdə tutulan nədir?
  60. Münafiq kimdir?
  61. Münafiqləri tanıya biləcəyimiz əlamətlər varmı?
  62. Qurana görə “cahil insan” kimdir?
  63. Quranda insanın yaradılışı necə izah edilir?
  64. Allahın dininə dəvət hansı şəkildə olar?
  65. Gündəlik həyatda insan necə dərin düşünə bilər?
  66. Dərin düşünməyə nələr mane olar?
  67. Düşünməkdən qaçan insanlar hansı itkilərə məruz qalarlar?
  68. Yaradılanlar üzərində düşünmək insana necə fayda verər?
  69. Allahın qədrini layiqincə təqdir etmək necə olar?
  70. İnsan yanıldıqda və ya unutduqda nə etməlidir?
  71. Tarixdə yaşayan bütün cəmiyyətlərə elçi göndərildimi?
  72. İnkarçılar tarix boyunca niyə bütün peyğəmbərlərə böhtan atmışlar?
  73. İnkarçıların bu səyləri nəticə verərmi?
  74. Möminlərin dünyadakı həqiqi dostları kimdir?
  75. Möminlərdən başqası niyə dost tutulmaz?
  76. Şeytanı dost tutanlar kimlərdir?
  77. İnsan dünyada olarkən qəti şəkildə cənnətə gedəcəyinə əmin ola bilərmi?
  78. Quranda bəhs edilən “öndə gələnlər” kimlərdir?
  79. “Saleh əməl” nə deməkdir?
  80. Mömin mal-mülk baxımından zənginləşdikdə rəftarı necə olar?
  81. Hikmət sahibi olmaq nə deməkdir?
  82. İsraf Quranda necə bəhs edilir?
  83. Mələklərin insanların canını alması necə baş verər? İnsan canı alınarkən mələyi görərmi?
  84. Vəsvəsə nədir?
  85. İnsan vəsvəsədən necə xilas olar?
  86. Quran oxunarkən nə edilməlidir?
  87. Quranı oxumaq kifayətdirmi?
  88. Din hansı yönləri ilə sülh və əmin-amanlığı təmin edər?
  89. Quranda tövsiyə edilən ticarət əxlaqı necədir?
  90. Təvəkkülsüzlüyün insan ruhunda yol açdığı zərərlər nələrdir?
  91. Feli dua necə edilər?
  92. Bəzi cəmiyyətlərdəki əxlaqi tənəzzül ilə dinsizlik arasındakı əlaqə nədir?
  93. Cinlər necə varlıqlardır? Cinlərin də iman edəni və ya etməyəni varmı? Axirətdə onların da yaşayacağı cənnət və cəhənnəm olacaqmı?
  94. Cinlər gələcəkdən xəbər verə bilərlərmi?

Düşünməkdən qaçan insanın əksinə olaraq, hər şeyi Allahın yaratdığını düşünən insan baxdığı hər bir təfərrüatda Allahın sənətini görər, hər şeyin insan üçün xüsusi olaraq yaradıldığını anlayar.

Məsələn, insan da daxil olmaqla bütün canlılardakı mükəmməl sistemləri, yaşadığı planetin və içində olduğu kainatın fövqəladə bir qüdrətlə yaradıldığını düşünmək, insana ilk növbədə Allahı daha yaxşı tanımağa imkan verər. Bu isə həmin insanın qəlbində həssaslıq yaradar, Allaha olan hörmətini, sevgisini və qorxusunu artırar. Belə bir insan ətrafındakı ağaclardan quşlara, qarışqalardan kəpənəklərə qədər bütün canlılarda və onların sahib olduqları hər bir mexanizmdə daim Allahın sənətini və ucalığını görəcəyi üçün imanı güclənər. Allah yalnız düşünən insanların ətraflarındakı iman dəlillərini görüb qiymətləndirə biləcəklərinə belə diqqət çəkər:

Şübhəsiz ki, göylərin və yerin yaradılmasında, gecə və gündüzün bir-birini əvəz etməsində, insanlar üçün faydalı şeylərlə yüklənərək dənizlərdə üzən gəmilərdə, torpaq öldükdən (bitkilər quruduqdan) sonra Allahın göydən endirib onunla (bitkiləri) canlandırdığı suda, hər növdən heyvanları orada yaymasında, küləklərin (istiqamətinin) dəyişdirilməsində və göylə yer arasında ram edilmiş buludlarda düşünənlər üçün (Allahın varlığını və birliyini göstərən) dəlillər vardır.

Bəqərə surəsi, 164

Allaha qəti biliklə iman edən insan dünyanın məqsədsiz bir yer olmadığını, üzərində düşünməsi və yerinə yetirməsi vacib olan çox mühüm məsələlərin mövcudluğunu da dərk edər. Ona verilən hər şeyin bir nemət olduğunu bilər və şükür edər. Axirəti daim düşünər və həmin günün qorxusundan uzaq olmaq üçün Allahdan bağışlanma diləyər.

Düşünməyin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də, şübhəsiz ki, hər bir insanın onu öz səyi ilə əldə etdiyi bir qazanc olmasıdır. Heç kim başqa bir insanı düşünməyə məcbur edə bilməz. Buna görə də ətraflı və dərindən düşünən insan ilk növbədə özünə fayda vermiş olar. Allah Quranda ancaq düşünən insanın qarşılaşdığı hadisələrdən öyüdnəsihət ala biləcəyinə və öyüd-nəsihətə açıq olan insanların sonsuz həyatını xilas edə biləcəklərinə diqqət çəkər. Digər şəxslərin isə öyüd-nəsihətdən qaçdıqlarını, buna görə də sonsuz bir peşmanlıqla qarşılaşacaqlarını xəbər verər:

Əgər öyüd vermək fayda verirsə, sən öyüd-nəsihət ver! Allahdan qorxan nəsihəti qəbul edəcəkdir. Bədbəxt (inkar edən) isə ondan uzaq duracaqdır. O, ən böyük oda girəcəkdir. onra orada nə öləcək, nə də yaşayacaqdır.

Əla surəsi, 9-13