İmanı tez anlamaq: Nəfsini müdafiə etməmək necə olur?
Mündəricat
- Möminlərin təvazökarlığı necə olur?
- Boş və faydasız şeylərdən uzaqlaşmaq necə olur? Nələr “boş və faydasız”dır?
- Qurandakı təmizlik anlayışı necədir?
- Quranda mənəvi təmizlikdən də bəhs edilirmi?
- Quranda qısqanclığın yeri nədir?
- Quranda “istehza” ilə bağlı bildirilənlər nələrdir?
- İnsanlara çirkin ləqəblər qoşmağın Qurandakı yeri nədir?
- Quranda dedi-qodunun yeri nədir?
- Hər hansı bir məsələdə ümidsizliyə qapılmaq niyə doğru bir davranış deyil?
- Quranda emosionallığın yeri varmı?
- Quranda ixlas və səmimiyyət anlayışı necədir?
- Möminlər hadisələr qarşısında kədərlənirlərmi?
- Möminlər qəzəblənirlərmi?
- Möminlər səhv edirlərmi?
- Quranda möminlərə əmr edilən ədalət anlayışı necədir?
- Allahı anmaq necə olur?
- Qiyamət günü Quranda necə təsvir olunur?
- Qiyamət günü inkar edənlərin vəziyyəti necə olacaq?
- Möminlər sayca çoxdurlarmı?
- Axirətdə möminləri necə qarşılama gözləyir?
- İnkarçılar din günü necə tanınacaqlar?
- Xəstəlik və çətinlik anında möminin davranışı necə olur?
- Möminlərin gördükləri işlərdə bir-birləri ilə məsləhətləşmələrinin faydaları nələrdir?
- Quranda bəhs edilən hekayələrin izah edilmə səbəbləri nələrdir?
- Keçmişdəki qövmlər necə həlak edilmişlər?
- Kimlərə öyüd-nəsihət verilər?
- Öyüd-nəsihətə ən yaxşı cavab necə verilər?
- İnfaq nə deməkdir?
- İnfaq edərkən ən gözə rəftar necə olmalıdır? İnfaq necə edilir?
- Hərisliklə mal yığmağın və ya xəsislik etməyin Allah qatında qarşılığı nədir?
- Zənginliyin axirətdə hər hansı faydası olacaqmı?
- Nəfsini müdafiə etməmək necə olur?
- Dünya həyatına necə qapılmamaq olar?
- Bu dünya həyatına razı olanların vəziyyəti necə olacaqdır?
- İnsan həyatını tamamilə Allah üçün yaşaya bilərmi?
- Nə üçün insan özünü yetərli görməməlidir?
- Dində məcburiyyət varmı?
- Xeyirlərdə yarışmaq nə deməkdir?
- Mömin nələrə səbir edir?
- İnkarçılara da bu dünyada mal-mülk verilməsinin hikməti nədir?
- İnkar edənlər etdiklərinə görə nə üçün dərhal cəzalandırılmırlar?
- İnkarçıların dünyada uğradıqları son necədir?
- Cəhənnəmə kimlər girəcək?
- Cəhənnəmdəki peşmanlığın faydası varmı?
- Cəhənnəmdə oddan başqa əzablar varmı?
- Cəhənnəmdə inkarçılara yemək və içki olaraq nə veriləcəkdir?
- Cəhənnəm dərəcə-dərəcədirmi?
- Cəhənnəm və cənnət əhli bir-birlərini görəcəklərmi?
- Cənnətdə necə həyat olacaq?
- Cənnətdəki mənəvi mühit necə olacaq?
- Nəfsini ilahiləşdirmək necə olur?
- Şeytan insanı azdırmaq üçün daim fəaliyyət göstərirmi?
- Qəlbimdən keçirdiyim hər şey Allah qatında məlumdurmu?
- İnsanın qəlbinin təmiz olması və insanlara qarşı xeyirxah olması cənnətə girməsi üçün kifayətdirmi?
- Allaha hicrət etmək necə olur?
- Quranda “ataların dini” ifadəsi ilə nə nəzərdə tutulur?
- İslamda qadın və kişi bərabərdirmi?
- Qulağı və gözü möhürlənmiş şəxs necə olur?
- Quranda “fitnə-fəsad”dan nəzərdə tutulan nədir?
- Münafiq kimdir?
- Münafiqləri tanıya biləcəyimiz əlamətlər varmı?
- Qurana görə “cahil insan” kimdir?
- Quranda insanın yaradılışı necə izah edilir?
- Allahın dininə dəvət hansı şəkildə olar?
- Gündəlik həyatda insan necə dərin düşünə bilər?
- Dərin düşünməyə nələr mane olar?
- Düşünməkdən qaçan insanlar hansı itkilərə məruz qalarlar?
- Yaradılanlar üzərində düşünmək insana necə fayda verər?
- Allahın qədrini layiqincə təqdir etmək necə olar?
- İnsan yanıldıqda və ya unutduqda nə etməlidir?
- Tarixdə yaşayan bütün cəmiyyətlərə elçi göndərildimi?
- İnkarçılar tarix boyunca niyə bütün peyğəmbərlərə böhtan atmışlar?
- İnkarçıların bu səyləri nəticə verərmi?
- Möminlərin dünyadakı həqiqi dostları kimdir?
- Möminlərdən başqası niyə dost tutulmaz?
- Şeytanı dost tutanlar kimlərdir?
- İnsan dünyada olarkən qəti şəkildə cənnətə gedəcəyinə əmin ola bilərmi?
- Quranda bəhs edilən “öndə gələnlər” kimlərdir?
- “Saleh əməl” nə deməkdir?
- Mömin mal-mülk baxımından zənginləşdikdə rəftarı necə olar?
- Hikmət sahibi olmaq nə deməkdir?
- İsraf Quranda necə bəhs edilir?
- Mələklərin insanların canını alması necə baş verər? İnsan canı alınarkən mələyi görərmi?
- Vəsvəsə nədir?
- İnsan vəsvəsədən necə xilas olar?
- Quran oxunarkən nə edilməlidir?
- Quranı oxumaq kifayətdirmi?
- Din hansı yönləri ilə sülh və əmin-amanlığı təmin edər?
- Quranda tövsiyə edilən ticarət əxlaqı necədir?
- Təvəkkülsüzlüyün insan ruhunda yol açdığı zərərlər nələrdir?
- Feli dua necə edilər?
- Bəzi cəmiyyətlərdəki əxlaqi tənəzzül ilə dinsizlik arasındakı əlaqə nədir?
- Cinlər necə varlıqlardır? Cinlərin də iman edəni və ya etməyəni varmı? Axirətdə onların da yaşayacağı cənnət və cəhənnəm olacaqmı?
- Cinlər gələcəkdən xəbər verə bilərlərmi?
Nəfs insana pisliyi əmr edir. Nəfsin bu xüsusiyyəti Şəms surəsində belə bildirilir:
And olsun nəfsə, onu yaradıb surət verənə, Ona şər və xeyir duyğularını ilham edənə (and olsun)! Nəfsini günahdan təmizləyən nicat tapmışdır.
Nəfsin pisliyi əmr etmə xüsusiyyətini açıqlayan ayələrdən biri də Yusif Peyğəmbərlə bağlıdır. Ayədə bildirilir ki, Yusif Peyğəmbər heç bir günahı olmadığı halda iftiraya məruz qaldıqdan sonra belə demişdir:
Mən nəfsimi də təmizə çıxartmıram. Həqiqətən, nəfs şiddətli şəkildə pis işlər görməyi əmr edər. Ancaq Rəbbimin rəhm etdiyi kimsə istisnadır. Şübhəsiz ki, Rəbbim bağışlayandır, rəhmlidir”.
Ayələrdə də bildirildiyi kimi, nəfs daim pisliyi əmr edir. Buna görə də insanın hər hansı bir hadisə qarşısında dərhal özünü müdafiə etməsi, haqlı olduğunu sübut etməyə çalışması düzgün olmaz. Çünki o, bir anlıq zəifliklə nəfsinə uymuş ola bilər. Belə bir halda edilməli olan ilk iş düşünməkdir. İnsan səmimi və dürüst şəkildə düşündükdə, haqlı hesab etdiyi bir çox məsələdə əslində səhv etdiyini anlaya bilər. Bunu dərk etmək mömin üçün böyük qazancdır. Çünki səhvini görüb qəbul edən insan onu düzəltmək və Allahdan bağışlanma diləmək üçün ilk addımı atmış olur. Əksinə, daim özünü haqlı çıxarmağa çalışan və heç bir səhvi özünə aid etməyən insan, başqalarının gözündə özünü haqlı göstərsə belə, Allah həqiqəti bilir və bu həqiqət axirətdə qarşısına çıxacaqdır.
Bu səbəbdən insanın nəfsini daim müdafiə etməsi əvəzinə, onu tənqid etməsi, öz çatışmazlıqlarını və qüsurlarını üzə çıxarması və bunları aradan qaldırmaq üçün Allaha yönəlməsi Allah Qatında gözəl qarşılığı olan bir davranışdır.