A ka skllavëri në Kuran?

Sidomos në forumet dhe mjediset e diskutimit ateiste shohim shpesh kritika se Kurani nuk e ndalon skllavërinë dhe madje, duke sjellë si provë edhe ajetet që lidhen me skllavërinë, e legjitimon këtë gjendje. Po a është vërtet gjendja ashtu siç mendojnë kundërshtarët e Kuranit?… Le ta shqyrtojmë këtë.

Kur i shqyrtojmë një nga një ajetet që lidhen me skllavërinë ose me njerëzit në këtë gjendje, shohim shumë qartë se Allahu nëpërmjet Kuranit kurrë nuk ua paraqet besimtarëve skllavërinë si të ligjshme. Kur më poshtë t’i rendisim ajetet që lidhen me temën dhe t’i shpjegojmë, kjo gjendje do të kuptohet edhe më qartë. Natyrisht, duhet të ndalemi te shkaku i formimit të këtij perceptimi të ngulitur. Sepse si ndodhi që ky zbatim çnjerëzor, i cili në Kuran kurrë nuk justifikohet, por që në një farë mënyre deri në kohën tonë të afërt është jetuar edhe në vende shumë të qytetëruara (!), gjeti hapësirë jetese me këtë apo atë dendësi brenda praktikës së Islamit?

Përgjigjen e kësaj pyetjeje mund ta gjejmë përsëri te shpallja e sundimit të shkollave Ortodokse Arabe, duke u dhënë përparësi ndaj Kuranit burimeve jashtë Kuranit. Ashtu si në shumë zbatime dhe kuptime të gabuara që shpjegohen në këtë faqe, edhe kjo gjendje, megjithëse e vërteta vetë është pikërisht e kundërta e kësaj, ka dhënë shkas që të ngulitet perceptimi sikur Kurani të paktën nuk e kundërshton skllavërinë.

Morali i Kuranit është që në fillim një qëndrim kundër çdo sundimi të idhullit/tagutit/zotërisë. Është tashmë e pamendueshme që Kurani, i cili i drejton njerëzit të jetojnë me nder dhe në përputhje me fitrën, ashtu si në qëllimin e krijimit, dhe që parashikon në shoqëri dashuri, mëshirë dhe paqe, ta justifikojë skllavërinë… Tani le t’i shqyrtojmë ajetet në të cilat përmenden çështjet që lidhen me skllavërinë.
Nga këto ajete, ai që kundërshtarët e Kuranit përpiqen ta përdorin më shumë është ajeti 75 i sures An-Nahl… Shpjegimi i këtij ajeti në dy meale të ndryshme është si vijon:

ar: ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوكًا لَّا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَىْءٍ وَمَن رَّزَقْنَٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْرًا هَلْ يَسْتَوُۥنَ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ Ali Bulaç : Allahu (për çështjen e ilahëve që ia bëni ortakë Atij) dha si shembull atë që nuk ka fuqi për asgjë dhe që është në pronën e tjetrit, dhe personin të cilit i dhamë nga ana jonë një rizk të bukur, kështu që prej tij jep infak fshehurazi dhe haptazi; a mund të jenë ata të barabartë? Falënderimi i takon Allahut; por shumica e tyre nuk e dinë.

Ali Bulaç

Yaşar Nuri Öztürk : Allahu bëri këtë shembull: Një rob/skllav që nuk ka fuqi për asgjë, në gjendjen e sendit të tjetrit, dhe një person që e furnizuam prej nesh me një rizk të bukur dhe që prej tij shpërndan fshehurazi e haptazi. A mund të jenë këta njësoj?! Të gjitha lavdërimet i takojnë Allahut, por shumica e tyre nuk e dinë.

Yaşar Nuri Öztürk

Siç shihet, ajeti është shumë i qartë dhe në asnjë fjalë të tij as nuk e sheh skllavërinë të ligjshme, as nuk ka ndonjë gjendje të hapur ndaj keqkuptimit në këtë kuptim. Gabimi logjik që kundërshtarët e Kuranit nuk e kuptojnë është ky. Fakti që Kurani flet për një temë nuk e legjitimon atë temë. Madje Kurani në çdo gjendje dhe mundësi i nxit besimtarët të krijojnë mundësi të ndryshme për skllevërit që ndodhen në duart e atyre që nuk janë Muslimanë.

Dhe përsëri, që sillet shpesh, “ajetin 221 të sures Al-Baqarah le ta shqyrtojmë;”

Duke parë ajetin dhe duke u nisur nga fjalia “një robëreshë që ka besuar”, kam lexuar me tonelata shkrime që pretendojnë se robëresha dhe skllavëria janë të ligjshme. Se është bërë një gabim i madh, do ta kuptojmë kur të shkruajmë tekstin e ajetit:

Skllevërit më të mirë se zotërinjtë

Shprehjet “eme robëreshë dhe abd/skllav” që përmenden në ajet lidhen me “lidhëzën dhe” me shprehjet “müşrikatun” dhe “müşrikiyn”. Kur bëhet fjalë për krahasim, del se këto “robëresha dhe skllevër” janë robëreshat dhe skllevërit në duart e idhujtarëve. Në thelb shprehja e saktë duhet të jetë kjo;

Larg asaj që ta shohë skllavërinë të ligjshme, “ky ajet që i konsideron skllevërit në duart e idhujtarëve tërësisht shumë më të mirë se zotërinjtë e tyre” në shumicën e platformave ateiste lansohet si ajet që e legjitimon skllavërinë. Për këtë çështje le të japim përsëri dy meale të ndryshme.

Ali Bulaç : Mos i merrni me nikah gratë idhujtare derisa të besojnë; një robëreshë që beson, -edhe nëse ju pëlqen- është më e mirë se një grua idhujtare. As burrat idhujtarë mos i merrni me nikah derisa të besojnë; një skllav që beson, -edhe nëse ju pëlqen- është më i mirë se një burrë idhujtar. Ata thërrasin në zjarr, ndërsa Allahu me lejen e Vet thërret në xhenet dhe në falje. Ai ua shpjegon njerëzve ajetet e Veta. Shpresohet që të marrin këshillë e të mendojnë.

Ali Bulaç

Yaşar Nuri Öztürk : Mos u martoni me gratë idhujtare derisa ato të besojnë. Një grua e besuar e privuar nga liria, se një grua idhujtare – edhe nëse gruaja idhujtare ju pëlqen – është shumë më e mirë. As me burrat idhujtarë mos lidhni nikah derisa ata të besojnë. Një skllav i besuar, se një burrë idhujtar – edhe nëse ai ju pëlqen – është shumë më i mirë. Këta idhujtarë ju thërrasin në zjarr. Ndërsa Allahu ju thërret me lejen e Vet në xhenet dhe në falje. Dhe ajetet e Veta ua njofton njerëzve haptazi, që të mund të mendojnë e të marrin këshillë.

Yaşar Nuri Öztürk

Siç shihet shumë qartë, edhe në këto ajete kurrë nuk ka ndonjë shprehje që e legjitimon skllavërinë ose që, siç pandehin kundërshtarët e Kuranit, i mbyll sytë ndaj saj. Në ajet, duke bërë krahasim, tregohen kriteret e zgjedhjes së bashkëshortit për besimtarët para martesës…

Ndërsa Allahu në Kuranin e Vet të lartë i ka urdhëruar edhe të dërguarit të Vet, të cilin e dërgoi si të dërguar dhe si shembull për njerëzimin, që kurrë të mos i bëjë njerëzit e tjerë rob/skllevër të vetvetes, të thuash se në Kuran ka skllavëri është një errësim i vërtetë i mendjes.

Ajeti Al Imran 79…

Pra, siç shprehet në ajet, është gabim i madh të pandehësh se nga një tekst që urdhëron se askush, duke përfshirë edhe pejgamberin, nuk mund ta zërë as me gojë skllavërinë, do të dalin kuptime që e shohin skllavërinë të ligjshme.

<!-- editor -->Kurani, që e ndalon prerazi skllavërinë dhe që thërret për lirimin e skllevërve,<!-- /editor --> e cakton takvanë edhe si kriter të epërsisë dhe të shkallëzimit të njerëzve mes tyre. Sipas kësaj, njerëzit do të vlerësohen jo për shkak të racës, ngjyrës apo ndonjë tipari tjetër, por vetëm sipas virtytit / takvasë së tyre.

Në lidhje me temën, një nga shkaqet më të rëndësishme të perceptimit se gjendja e skllavërisë ekziston në Kuran është edhe ndikimi i kulturës arabe të Lindjes së Mesme për të cilën ankohemi gjithmonë. Autorët e mealeve që mbetën nën ndikimin e kësaj shkolle prapanike dhe fanatike, në vend që ta vendosnin Kuranin në qendër dhe të shikonin ngjarjet dhe burimet e tjera, atë që ndodhet në këto burime shumë të dobëta dhe të gabuara e kanë vendosur në Kuran… Ashtu si në çështjet e mosekzistencës në Kuran të martesës me vajza në moshë fëmijërore ose të mosekzistencës në Kuran të rrahjes së grave…

<!-- editor --> Në Kuran përmenden fjalët skllav dhe robëreshë; sepse skllavëria ishte një realitet i kohës kur u zbrit Kurani dhe i botës së asaj dite. Por Kurani nuk e legjitimon këtë realitet; përkundrazi, ashtu si në ajetin 32 të sures An-Nur më poshtë, duke urdhëruar që edhe skllevërit dhe robëreshat të martohen, u njeh atyre dinjitetin njerëzor dhe në shumë ajete thërret për lirimin e skllevërve… <!-- /editor -->

ar: وَأَنكِحُوا۟ ٱلْأَيَٰمَىٰ مِنكُمْ وَٱلصَّٰلِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَآئِكُمْ إِن يَكُونُوا۟ فُقَرَآءَ يُغْنِهِمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ Yaşar Nuri Öztürk : Martoni beqarët/të vejat prej jush, si edhe ata që janë në gjendje të përshtatshme nga shërbëtorët tuaj meshkuj dhe nga shërbëtoret tuaja. Nëse janë të varfër, Allahu i pasuron me mirësinë e Vet. Allahu është Vasi, është Alim.

Yaşar Nuri Öztürk

Ali Bulaç : Martoni ata prej jush që nuk janë të martuar dhe të mirët nga skllevërit tuaj dhe nga robëreshat tuaja. Nëse janë të varfër, Allahu i pasuron nga mirësia e Vet. Allahu është i gjerë (ka mirësi), është ditës.

Ali Bulaç

Shkurt, Kurani kurrë nuk e justifikon dhe nuk e sheh të ligjshme marrëdhënien zotëri – skllav mes njerëzve. I gjithë njerëzimi vetëm dhe vetëm te Allahu është abd (rob). Mes njerëzve kurrë nuk mund të ketë dallim zotëri – skllav. Kurani i guxon dhe i nxit besimtarët në kuptimin e lirimit edhe të skllevërve të shoqërive ose të njerëzve që nuk janë besimtarë… Ajeti 12 dhe 13 i sures Al-Balad…